Laniakea

CAR T hücre tedavisi, bir tür immünoterapidir. Bu tedavi ile bir uzman T hücrelerini toplar ve bunlarda küçük bir değişiklik yapar. Birkaç hafta sonra, bu hücreleri içeren bir damla kan dolaşıma geri verilir. CAR T hücreleri daha sonra kanser hücrelerini tanır ve onlara saldırır. Lösemili bazı çocuklar ve lenfomalı bazı yetişkinler için olası bir tedavi olarak mevcuttur. Diğer kanser türlerine sahip kişilerde klinik araştırmanın bir parçası olabilir.

Öncelikle T hücrelerinden bahsedilmesi gerekirse; T hücreleri, kusurlu hücreleri bulmak ve yok etmek için vücutta hareket eder. Yeni bir enfeksiyon veya hastalıkla temasa geçildiğinde, vücut bu özel enfeksiyon veya hastalıkla savaşmak için T hücreleri üretir. Daha sonra bir kısmını yedekte tutar, böylece enfeksiyonla tekrar karşılaşılırsa vücut onu tanıyabilir ve hemen saldırabilir. T hücreleri enfeksiyonla savaşmada iyidir ancak bir kanser hücresi ile normal bir hücre arasındaki farkı söylemek onlar için zor olabilir. Böylece kanser hücreleri saklanabilir ve tanınmayabilir. Günümüzde bilim insanları, T hücrelerinin kanser hücrelerini tanımasını sağlamanın yollarını bulmaya çalışıyorlar. Bunu yapmanın olası bir yolu da CAR T hücre tedavisidir.

İlk adımda kan ve alınan kandan da bir T hücresi örneği alınır. Laboratuvarda T hücrelerini değiştirirler. Laboratuvarda hücreler, DNA’larına bir virüs tarafından eklenen yapay bir reseptör için gen taşır ve yaklaşık 10 kat çoğalmaya teşvik edilir. Geliştirilecek ilk CAR T hücre tedavisinde, modifiye edilmiş hücreler, bağışıklık sisteminin başka bir kolu olan B hücrelerinin yüzeyinde bulunan ve CD19 adı verilen bir molekülü hedef alır. Lösemide kontrol dışı çoğalan hücreler B hücreleridir. Yapılan işleme T hücresinin genetik mühendisliği denildiğini duyabilirsiniz. T hücresi artık bir CAR T hücresidir. CAR, kimerik antijen reseptörü anlamına gelir. Basitçe; kanser hücrelerini tanıması için T hücrelerine kimerik antijen reseptörü eklenmesi diyebiliriz. Bu CAR T hücreleri, kanser hücrelerinde belirli bir proteini tanımak ve hedeflemek için tasarlanmıştır. Bu değiştirilmiş T hücreleri laboratuvarda büyür ve çoğalır. Yeterli hücre olduğunda, bu hücreleri içeren bir damla kan dolaşıma geri verilir. Amaç, CAR T hücrelerinin daha sonra kanser hücrelerini tanıması ve onlara saldırmasıdır. Laboratuvarda yaptıkları değişiklikler, vücudunuzda uzun süre kalabilecekleri, belirli kanser hücrelerini tanıyabilecekleri ve onlara saldırabilecekleri anlamına gelir.

CAR T hücre tedavisi süreci

1. T hücrelerinin toplanması: Bir tüp ile kan alınır ve bir aferez makinesine iletir. Makine kanın farklı kısımlarını ayırır. CAR T hücre tedavisi için makine, T hücrelerini alır. Kan hücrelerinin geri kalanı ve normal kan sıvısı, diğer koldaki tüp aracılığıyla vücuda geri döner. T hücrelerini toplamak 4 ila 5 saat sürebilir. Doktorlar, CAR T hücrelerini yapmak için T hücrelerini laboratuvara gönderir. Bu birkaç hafta sürebilir. Yeterli CAR T hücrelerine sahip olduklarında, onları dondururlar.
2. Kemoterapi: CAR T hücre tedavisi almadan önce kemoterapiye ihtiyaç vardır. Bu, T hücre sayısını düşürür ve vücudu CAR T hücrelerine hazırlar.
3. CAR T hücrelerinin buzu çözülür. Alerjik reaksiyonları durdurmak için damara ilaç verilir. Daha sonra hücreler kan dolaşımına bir damla olarak geri verilir. Bu genellikle 30 dakikadan az sürer. Tedavi sırasında ve sonrasında doktorlar ve hemşireler yakından takip eder.

CAR T hücre tedavisi yan etkileri

CAR T hücre tedavisinin bilinen yan etkileri şu şekildedir:

• Alerjik reaksiyon
• Sitokin salınım sendromu
• Beyindeki değişiklikler (nörolojik yan etkiler)
• Artan enfeksiyon riski
• Kanser hücrelerinin hızla parçalanması nedeniyle kanda yüksek ürik asit seviyeleri (tümör lizisi)

Zişan Dinçler, Avicenna Bilim & Kültür Dergisi, Nisan 2023